Tin tức
Hotline: (84 04) 382 49874      
Hỗ trợ online: Chát với hỗ trợ Online - Yahoo Chát với hỗ trợ Online - Skype  Liên Hệ  Tiếng Anh
http://techmartvietnam.vn/Portals/_default/Skins/NVPortal/Images/xuctien.jpg
http://techmartvietnam.vn/Portals/_default/Skins/NVPortal/Images/xuctien.jpg

Thiết bị chiếu xạ tạo giống đột biến: Thành công từ ý tưởng “xanh” 4:43 PM,8/24/2020

Từ một đề tài KH&CN cấp nhà nước, hợp tác liên ngành giữa các nhà nghiên cứu ở Trung tâm Đánh giá không phá hủy (Viện Năng lượng nguyên tử VN) và Viện Di truyền nông nghiệp (Bộ NN&PTNT) đã cho ra đời thiết bị chiếu xạ tạo giống đột biến.

Thiết bị này vừa tận dụng được nguồn phóng xạ Cobalt-60 đã qua sử dụng lại vừa góp phần đem lại những giống cây mới có năng suất, chất lượng cao hơn hoặc thích ứng với biến đổi khí hậu cho Việt Nam.

-          Điểm gặp gỡ của hai lĩnh vực

Mặc dù phổ biến trên thế giới song ở Việt Nam, một thiết bị chiếu xạ chuyên dụng để chọn tạo giống cây trồng vẫn chỉ là mơ ước của các nhà khoa học nông nghiệp từ nhiều năm nay bởi sự đắt đỏ về giá cả. Điều này dẫn đến những hạn chế trong nghiên cứu. “Chúng tôi thường phải gửi mẫu hạt giống sang Trung tâm chiếu xạ Hà Nội, Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt hoặc các bệnh viện để chiếu nhờ nên không chủ động được thời gian. Mặt khác, chúng tôi cũng chỉ gửi được mẫu hạt giống khô vì hạt đã nảy mầm nhanh hỏng, trong khi không biết bao giờ mẫu được chiếu, ngoài ra cũng không nắm chắc được liều chiếu xạ có đúng theo yêu cầu của mình hay không”, ThS. Nguyễn Văn Mạnh, Phó trưởng Bộ môn Đột biến và Ưu thế lai (Viện Di truyền nông nghiệp) cho biết.

Những trăn trở của các nhà nghiên cứu về chọn tạo giống cây trồng ở Việt Nam khiến ông Vũ Tiến Hà, nguyên Giám đốc Trung tâm Đánh giá không phá hủy (Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam) nghĩ đến việc cần phải chế tạo một thiết bị chiếu xạ chuyên dụng tạo giống cây trồng đột biến cho những nhà nghiên cứu nông nghiệp. “Trong một hội thảo năm 2014, khi nghe báo cáo của các nhà khoa học ở Viện Di truyền nông nghiệp, tôi thấy rất ấn tượng với những kết quả họ đã làm được. Trong bối cảnh phải đi chiếu nhờ như vậy mà họ vẫn tạo được ra những giống lúa và đậu tương mới có giá trị cao, thậm chí còn nhận được giải thưởng “Thành tựu xuất sắc” trong chọn tạo giống cây trồng đột biến của FAO/IAEA (năm 2014). Bởi vậy, tôi rất muốn chế tạo một thiết bị chiếu xạ chuyên dụng để họ có thể tiếp tục phát huy khả năng của mình”, ông kể lại. Ý tưởng trên đã trở thành hiện thực thông qua đề tài “Nghiên cứu thiết kế, chế tạo thiết bị chiếu xạ gamma dùng nguồn phóng xạ đã qua sử dụng” (KC.05.01/16-20) do Trung tâm Đánh giá không phá hủy chủ trì thực hiện (2016-2019).

-          Ba năm cho một ước mơ

Bằng những kinh nghiệm tích lũy trong quá trình hoạt động trong ngành hạt nhân, ông Vũ Tiến Hà quyết định tận dụng nguồn phóng xạ Cobalt 60 đã qua sử dụng của thiết bị chiếu xạ Theratron-780 trong y tế để chế tạo thiết bị chiếu xạ tạo đột biến giống cây trồng. “Việt Nam hiện nay có 22 cơ sở y tế điều trị ung thư và 4 trung tâm chiếu xạ công nghiệp sử dụng nguồn Cobalt 60. Các nguồn phóng xạ này sau khi hết khả năng sử dụng trong các mục đích ban đầu thì hoạt độ của chúng vẫn còn hàng trăm Curie và mức liều chiếu này vẫn có thể phục vụ cho các mục đích khác.

Để chắc chắn phương án của mình, nhóm đã khảo sát chi tiết cấu thành nguồn phóng xạ Cobalt 60 của thiết bị xạ trị Theraton-780, sau đó phân tích, tính toán, đo đạc lại các thông số về hoạt độ phóng xạ của khối nguồn Cobalt 60. “Trước đây chúng tôi từng chế tạo thiết bị chụp ảnh phóng xạ trong công nghiệp từ nguồn phóng xạ đã qua sử dụng, trung tâm cũng có xưởng cơ - điện tử nên việc chế tạo cũng không quá phức tạp”, ông Vũ Tiến Hà nói.

Sau ba năm nghiên cứu, nhóm dự án đã chế tạo thành công thiết bị và chuyển giao cho Viện Di truyền nông nghiệp. Về cơ bản, thiết bị chiếu xạ chọn tạo giống cây trồng đột biến này gồm thanh nguồn phóng xạ Co-60 đặt ở phía dưới, buồng chiếu có đĩa đặt mẫu hạt giống ở phía trên và được vận hành thông qua phần mềm do nhóm dự án phát triển trên máy tính. Khi chưa hoạt động, thanh nguồn ở vị trí an toàn, nếu chưa ở vị trí an toàn, hệ thống cảnh báo phóng xạ 4 kênh, gắn trực tiếp tại 2 đầu thiết bị và phòng chiếu xạ sẽ cảnh báo. Sau khi đặt mẫu vào vị trí thích hợp (lựa chọn 1 trong 3 đĩa chiếu ở các khoảng cách khác nhau) và đóng cửa buồng chiếu (xác nhận bằng cảm biến), hệ thống khóa buồng chiếu sẽ được kích hoạt, người vận hành có thể lựa chọn chế độ chiếu. Sau khi kết thúc phiên chiếu, thanh nguồn di chuyển lại vị trí an toàn và khóa cửa buồng chiếu được mở ra.

Kết quả chiếu thử nghiệm trên giống đậu tương DT2012 đã thu được 50 cá thể mang biến dị có lợi cho chọn tạo giống đậu tượng mới như chín sớm, cây ngắn, năng suất cao,... đồng thời suất liều chiếu để tạo ra các biến dị có lợi bằng thiết bị này nhỏ hơn so với các loại máy chiếu xạ công nghiệp khác (khoảng 15-25Gy, máy chiếu công nghiệp là 25-50Gy).

-          Lan tỏa tiềm năng ứng dụng của kỹ thuật hạt nhân

Không thể kể hết niềm vui của những nhà nghiên cứu giống. “Thiết bị đáp ứng được yêu cầu mà chúng tôi đã đặt ra: chiếu được cả mẫu hạt giống khô, hạt nảy mầm, mắt ghép,... Chúng tôi đang chiếu xạ thử nghiệm trên lúa, đậu tương và lạc, hiện nay các thế hệ giống nghiên cứu mới ở vụ thứ hai và thứ ba nên chưa thể đánh giá kết quả cuối cùng, nhưng bước đầu chúng tôi thấy khá hiệu quả. Quy trình vận hành thiết bị này cũng đơn giản, bên trung tâm đã thiết kế sẵn phần mềm và tổ chức khóa đào tạo hướng dẫn sử dụng cho các cán bộ ở Viện”, ThS. Nguyễn Văn Mạnh nhận xét. Ngay sau khi tiếp nhận và thử nghiệm hiệu quả của thiết bị, họ đã đề xuất đề tài “Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật chiếu xạ gamma nguồn Cobalt-60 có hoạt độ 236 Ci trong tạo nguồn vật liệu khởi đầu cho chọn tạo giống lúa” (2020-2022) và được Bộ NN&PTNT phê duyệt.

Với những người tạo ra thiết bị chiếu xạ, kết quả hợp tác liên ngành bước đầu này còn có ý nghĩa xa hơn, đó là sự lan tỏa của kỹ thuật hạt nhân trong các lĩnh vực khoa học và đời sống. “Viện Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) trao đổi với chúng tôi là họ cũng muốn mua một máy như thế này. Có những người chúng tôi không biết ở đâu, họ gọi điện, gửi email đến hỏi thăm về giá cả rồi cách chế tạo,... chúng tôi cũng rất mừng vì thiết bị này nhận được sự quan tâm của mọi người”, TS. Nghiêm Xuân Khánh cho biết. “Trên thế giới, việc ứng dụng bức xạ gamma trong y tế, công nghiệp, nông nghiệp… đã rất phổ biến còn ở Việt Nam, làm thế nào để phổ biến những ứng dụng này là điều chúng tôi vẫn luôn hướng đến”.

Thành công của thiết bị chiếu xạ tạo giống cây trồng đột biến còn là tiền đề để Trung tâm Đánh giá không phá hủy và Viện Di truyền nông nghiệp tiếp tục hợp tác và thực hiện những ý tưởng mới trong tương lai. “Chúng tôi muốn hợp tác với Trung tâm để làm thiết bị chiếu xạ tạo giống cây trồng đột biến dạng gamma room hoặc gamma house, có kích thước lớn hơn, sẽ áp dụng được với nhiều đối tượng cây trồng hơn”, ThS. Nguyễn Văn Mạnh cho biết.

Nguồn: Báo Khoa học và Phát triển, ngày 21/8/2020.

Send Print  Back
The news brought
Xây dựng thành công quy trình công nghệ trồng Sâm Bố Chính hữu cơ 8/11/2020
Phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo hướng hội nhập quốc tế 8/6/2020
Giảm thất thoát phân đạm cho cây trồng 8/4/2020
Xử lý chất thải chăn nuôi: Tác động kép của vi sinh vật bản địa 8/4/2020
Trồng nấm chân dài từ phế phẩm nông nghiệp 7/23/2020
Phương pháp sinh học xử lý quả cà phê tươi 7/23/2020
Chuyển đổi sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu 7/14/2020
Nông dân Hà Tĩnh tưới cây... bằng smartphone! 7/10/2020
Góp phần phát triển sản xuất bền vững của Cà Mau bằng kỹ thuật hạt nhân 7/8/2020
Ứng dụng khoa học kỹ thuật nâng cao hiệu quả chuyển đổi cơ cấu cây trồng 7/8/2020
Xu hướng phát triển KHCN trên thế giới và trong nước phục vụ phát triển nông nghiệp 6/23/2020
Phục hồi diện tích cây ăn quả sau hạn hán, xâm nhập mặn 6/18/2020
Vườn chuối tiêu hồng thu tiền tỷ trên vùng đất lửa Đăk Tô 6/18/2020
Lợn sống nhập từ Thái Lan tuyệt đối an toàn dịch bệnh 6/17/2020
Phát triển hàng hóa chủ lực: Điểm sáng từ địa phương 6/17/2020













Trang chủ   |    CN/TB chào bán   |    CN/TB tìm mua   |    Tin tức   |    Giới thiệu   |    Liên hệ Register   |    Login   
Số lượt truy cập: 98378579 Bản quyền thuộc Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia.
Địa chỉ trụ sở chính: 24 Lý Thường Kiệt - Quận Hoàn Kiếm - Hà Nội.
Tel: (84-04) 38249874 - 39342945 | Fax: (08-04) 38249874 | Email: techmart@vista.gov.vn